EEN LICHT OP MIJN PAD

Gedachten over Ps. 119:105 en 106

Meest gelezen

Het boek van de Psalmen is een van de meest gelezen boeken uit de Bijbel. Hoe komt dat? Dat komt, omdat we zoveel in de psalmen herkennen. Ze lijken zo menselijk. Niet voor niets wordt het boek van de Psalmen in de joodse kanon gerekend tot de geschriften. Men beschouwt de geschriften als een menselijke reactie op de thora, de eerste vijf boeken van de Bijbel, de boeken van Mozes.

Vaak uit de dichter van een psalm een klacht tot God. Hij schreeuwt soms om hulp. Een voorbeeld is Ps. 22:2, waar we lezen: “Mijn God, mijn God, waarom hebt U mij verlaten? U blijft ver weg en redt mij niet, ook al schreeuw ik het uit”. Deze woorden heeft Jezus ook uitgeroepen aan het kruis. Voor Hem was God ver weg en Hij schreeuwde om zijn hulp.  Hij voelde Zich van God en mens verlaten.

Vaak ook dankt de dichter God voor zijn redding. God heeft zijn gebed verhoord. Hij kan weer verder gaan in zijn leven.

En we lezen dan ook vaak, dat de psalmdichter God looft en prijst vanwege zijn grote daden. Hij maakt Gods naam groot.

Deze drie elementen (klacht, dank en lofprijzing) vinden we vaak terug in een en dezelfde psalm. Het kan ook zijn, dat er veel tijd zit tussen de verschillende onderdelen van een psalm, bijvoorbeeld tussen klacht en dankzegging en tussen dankzegging en lofprijzing.

De psalmen werden vaak gezongen tijdens de pelgrimstochten van de Israëlieten naar Jeruzalem. Ze gingen en masse naar Jeruzalem om God te aanbidden in de tempel of om de grote feesten te vieren, zoals het Paasfeest, het Pinksterfeest of het Loofhuttenfeest. Deze psalmen noemen we pelgrimsliederen.

Ook werden psalmen gezongen in de tempel door een priesterkoor. Ze vonden dan hun plaats in de eredienst. Soms staat boven een psalm geschreven waarvoor hij bedoeld is.

Naar het voorbeeld van het Oude Testament zingen ook wij psalmen in de eredienst. Sommige psalmen zijn populair en bekend, andere minder.

Psalm 119, waarvan ik nu de verzen 105 en 106 ga bespreken, is een van de bekendere psalmen. De gemeente zingt hem graag.

De vreugde van de wet

In deze psalm gaat het over de vreugde van de wet. Voor veel mensen het woord “wet” iets strengs en kouds. Men denkt aan strenge aanwijzingen en knellende voorschriften. Maar zo is het woord wet in de Bijbel niet bedoeld. Het Hebreeuwse woord voor wet betekent zoiets als “richtingaanwijzing”. Hier op Curaçao staan er soms nog oude ANWB-borden, die de weg wijzen naar een wijk of dorp. Zo is de wet in het Oude Testament bedoeld. De wet van God geeft richting aan ons leven. De wet van God is niet bedoeld om ons te knellen, maar juist om ons in de vrijheid te zetten, om onze vrijheid te garanderen. De wet staat als het ware als een omheining om onze vrijheid, om die te beschermen. Want wat heb je aan vrijheid als er wetteloosheid is? In sommige landen heerste er anarchie (wetteloosheid) en in sommige landen is dat nog zo. De regering functioneert niet meer, de beschermende hand van leger en politie is weggevallen. Ieder doet wat goed is in zijn ogen. Met alle gevolgen van dien: men is niet meer zeker van zijn leven of van zijn bezittingen. Ze kunnen elk moment worden afgenomen door gewapende benden en criminelen.

God heeft Israël en ons dus de wet gegeven om onze vrijheid te garanderen. Toen God in de Sinaï-woestijn aan het volk zijn geboden gaf, waren die geboden bedoeld om het leven in het nieuwe, beloofde land, te reguleren. In het Beloofde Land moest er een geordende maatschappij komen, waar het goed was om te toeven. Het ideaal van elke Israëliet was te zitten onder zijn vijgenboom en wijnranken, in rust en vrede.

In Israël werd de wet dus niet als iets negatiefs gezien, maar juist als een bron van vreugde. Nog heden ten dagen vieren de joden het feest van de vreugde der wet.

Zo uit de dichter van Psalm 119 vers na vers zijn vreugde over Gods wet. Gods wet is ook zijn woord. God heeft zijn wetten doorgegeven via Mozes. “Uw woord is een lamp voor mijn voet”, zegt de dichter in vers 105. Wat bedoelt hij daar precies mee? In het Israël van zijn dagen waren de straten ’s avonds heel vaak niet verlicht. Je moest oppassen, dat je niet in een kuil viel. Daarom had je een lantaarn nodig, zodat je kon zien waar je liep en niet struikelde en je been brak. Die lantaarn gaf licht in de duisternis. Zo ziet de dichter Gods woord als een lamp voor zijn voet, een licht op zijn pad. Soms leven we geestelijk in duisternis. Veel mensen kennen God niet. Ze hebben Hem nooit gekend of ze kennen Hem niet meer. In onze dagen is er veel geloofsafval. Aan de ene kant is dit een verdrietige zaak. Mensen raken los van God en zijn gebod met alle gevolgen van dien. De wet van God wordt steeds meer terzijde gelegd. Het lijkt wel of de mens zelf zijn wetten stelt in plaats van te luisteren naar Gods gebod. Een van de gevolgen hiervan is, dat de onveiligheid in onze wereld toeneemt en dat er meer criminaliteit is, fraude en bedrog. Velen kennen het verschil tussen het mijn en dijn niet meer. Aan de andere kant heeft Jezus gevraagd aan zijn discipelen: “Zal de Mensenzoon nog geloof vinden op aarde als Hij terugkomt?”

Rechtvaardige voorschriften

De psalmdichter zegt in vers 106, dat hij zweert zich te houden aan Gods rechtvaardige voorschriften. Hij wil niet meedoen aan de wetteloosheid. Hij wil zich laten leiden in zijn doen en laten door Gods wet. Hij drukt zich heel sterk uit: hij zweert zich te houden aan Gods wet. Hij roept Gods naam aan bij dat voornemen. En dat is nogal wat. Hij roept iedereen op om er getuige van te zijn, dat hij zich houdt aan Gods voorschriften. Hij noemt die rechtvaardig. Dat Gods voorschriften rechtvaardig zijn, is zijn drijfveer. Gods woord en wet hebben voor hem gezag. En hij voegt eraan toe: “En ik zal mijn eed gestand doen”. Hij is er zeker van, dat hij zich gaat houden aan Gods wetten. Nu is iedereen een zondaar, ook de dichter van Psalm 119. Niemand kan zich voor de volle honderd procent houden aan Gods wet. De apostel Paulus heeft dat in het Nieuwe Testament heel duidelijk laten zien. Leest u zijn brieven er maar op na. We zijn zondaren en we hebben vergeving nodig. En we mogen weten: als we onze schuld belijden en vragen om vergeving op grond van het werk van Jezus Christus in kruis en opstanding, dan is er vergeving. En voor die vergeving mogen we dankbaar zijn. We mogen die dankbaarheid ook uiten in onze woorden en daden. We mogen voortaan een oprecht voornemen hebben ons leven te beteren en te leven naar Gods wil en wet. In die zin mogen we de woorden van de dichter van Psalm 119 ook verstaan. We mogen het Oude Testament ook lezen in het licht van het Nieuwe. We mogen ons ter harte nemen wat Jezus gezegd heeft over wet en profeten.

Psalm 119 laat ons dus zien, dat we ook in deze tijd van terrorisme en geweld, oorlog en armoede, honger en ziekte, Gods wet mogen gehoorzamen. Gods wet wil een heilzame uitwerking hebben op deze wereld en op ons persoonlijk. Hoe zou deze wereld er uit zien als iedereen zich hield aan Gods wet? Die vraag kunt u zelf beantwoorden.

Psalm 119 laat ons ook zien, dat ons geloof een houvast kan bieden in de duisternis, met name Gods woord kan dat doen.

We mogen bidden voor deze wereld, dat die Gods woord aanneemt en daarnaar leeft. We mogen bidden voor onze kinderen, die soms niet meer naar de kerk gaan, dat zij het licht van het Woord (weer) gaan zien; dat ze daaraan geestelijk houvast zullen krijgen.

Ja, het geldt voor ons allemaal, wie we ook zijn en waar we ook vandaan komen: Gods Woord is een licht op ons pad.

over zingeving